Khi phần lớn các nhà kinh tế đang chuẩn bị tinh thần cho một 'cuộc đổ bộ cứng', thì những con số lại kể một câu chuyện hoàn toàn khác. Báo cáo lợi nhuận quý 2 từ Morgan Stanley chỉ ra rằng, các doanh nghiệp Mỹ và châu Âu đã vượt qua kỳ vọng một cách ngoạn mục: tăng trưởng lợi nhuận lần lượt ở mức +25% và +23%. Nhưng nếu nhìn sâu hơn vào bức tranh này, có thể thấy nó giống một bức ảnh chụp nhanh của một 'cơn sốt giá' hơn là một 'cuộc phục hồi thực chất'.
Chúng ta đang chứng kiến một sự phân kỳ kỳ lạ. Tốc độ tăng trưởng doanh thu (+14% tại Mỹ, +10% tại châu Âu) chỉ bằng một nửa so với tốc độ tăng trưởng lợi nhuận. Điều này có nghĩa là gì? Nó có nghĩa là các công ty không bán được nhiều hàng hơn, nhưng họ lại kiếm được nhiều tiền hơn trên mỗi đơn vị sản phẩm bán ra. Đây là một dấu hiệu cổ điển của 'lạm phát lợi nhuận' — các doanh nghiệp tận dụng môi trường giá cả leo thang để mở rộng biên lợi nhuận, thay vì tăng sản lượng thực tế.
Động lực chính của câu chuyện này đến từ ba trụ cột: năng lượng, tài chính và công nghệ.
- Năng lượng: Lợi nhuận của ngành năng lượng bùng nổ nhờ xung đột địa chính trị, đẩy giá dầu và khí đốt lên cao. Đây là một 'lợi nhuận chiến tranh' — nó không bền vững và có thể biến mất bất cứ lúc nào nếu căng thẳng hạ nhiệt.
- Tài chính: Các ngân hàng hưởng lợi từ chênh lệch lãi suất cao trong môi trường lãi suất 'cao hơn trong thời gian dài hơn' (higher for longer). Họ kiếm tiền từ việc cho vay với lãi suất cao, trong khi chi phí huy động vốn tăng chậm hơn.
- Công nghệ: Các gã khổng lồ công nghệ, đặc biệt là những công ty dẫn đầu trong lĩnh vực AI, tiếp tục ghi nhận lợi nhuận vượt trội nhờ chu kỳ đầu tư cơ sở hạ tầng mạnh mẽ và khả năng định giá mạnh mẽ.
Từ góc nhìn của một nhà quản lý quỹ, đây là một tín hiệu rất 'nhiễu'.
Một mặt, nó xác nhận rằng nền kinh tế thực vẫn còn khả năng chống chịu tốt hơn nhiều so với những gì thị trường lo sợ. Điều này trực tiếp làm giảm áp lực lên các ngân hàng trung ương phải nhanh chóng cắt giảm lãi suất. Mặt khác, nó củng cố lập luận cho chính sách 'higher for longer'. Khi lợi nhuận doanh nghiệp vẫn mạnh mẽ, các ngân hàng trung ương sẽ có nhiều dư địa hơn để duy trì lãi suất ở mức cao nhằm kiểm soát lạm phát, mà không lo ngại về một cuộc suy thoái sâu sắc.
Đây là một 'nghịch lý thị trường' điển hình: một tin tốt cho tăng trưởng lại là một tin xấu cho kỳ vọng cắt giảm lãi suất.
Đối với thị trường trái phiếu, điều này đồng nghĩa với việc lợi suất sẽ tiếp tục neo cao. Đối với thị trường chứng khoán, điều đó có nghĩa là sự phân hóa sẽ càng trở nên gay gắt. Các cổ phiếu năng lượng và tài chính sẽ tiếp tục được hưởng lợi, trong khi các cổ phiếu tăng trưởng dài hạn (như công nghệ vốn hóa lớn) sẽ phải đối mặt với áp lực định giá từ lãi suất cao.
Tuy nhiên, có một góc nhìn 'phản trực giác' mà tôi cho rằng rất ít người đang chú ý. Đó là sự 'bong bóng lợi nhuận' này có thể đang che giấu một vấn đề cơ cấu lớn hơn: sự suy yếu của nền kinh tế thực.
Nếu lợi nhuận tăng mạnh chủ yếu đến từ việc tăng giá, thì sức mua của người tiêu dùng đang bị bào mòn. Nếu các doanh nghiệp duy trì lợi nhuận bằng cách cắt giảm chi phí và sa thải nhân viên, thì thị trường lao động sẽ bắt đầu xấu đi. Và nếu cả hai điều này xảy ra, chúng ta sẽ thấy một 'vòng xoáy suy thoái' mới: lợi nhuận giảm → sa thải → tiêu dùng giảm → lợi nhuận giảm sâu hơn.
Điều này dẫn đến một câu hỏi chiến lược: Các nhà đầu tư nên hành động như thế nào trong bối cảnh này?
Từ kinh nghiệm của tôi, câu trả lời nằm ở việc phân biệt giữa 'chất lượng lợi nhuận' và 'số lượng lợi nhuận'. Hãy tìm kiếm những doanh nghiệp có lợi nhuận tăng trưởng dựa trên sự gia tăng doanh thu thực tế và năng lực cạnh tranh cốt lõi, thay vì những doanh nghiệp chỉ đơn thuần hưởng lợi từ giá cả. Đối với DeFi, điều đó có nghĩa là ưu tiên các giao thức có phí giao dịch thực tế tăng trưởng, thay vì các giao thức dựa vào lạm phát token để thổi phồng lợi nhuận.
Kết luận: Báo cáo lợi nhuận quý 2 này cung cấp một 'cú hích' ngắn hạn cho thị trường, nhưng nó cũng là một lời nhắc nhở về những rủi ro cơ cấu đang âm ỉ. 'Jpeg kể chuyện – bạn có nghe không?' Câu chuyện về sự phục hồi này có thể chỉ là một màn ảo ảnh, và câu chuyện thực sự sẽ bắt đầu khi những con số 'lợi nhuận giá' này bắt đầu đảo chiều.