CLARITY Act: Ngọn lửa thử niềm tin hay chiếc bẫy ngọt ngào?
Bùi Quân
Tôi nhớ năm 2017, khi tôi còn là một cô gái 33 tuổi với đôi mắt sáng rực vì ICO. Tôi đã đầu tư 30.000 USD vào Golem, OmiseGo và Filecoin – số tiền tiết kiệm cả đời. Khi danh mục tăng lên 180.000 USD, tôi nghĩ mình đã tìm ra Chén Thánh. Tôi viết blog, lập nhóm Telegram, khoe chiến thắng khắp nơi. Rồi thị trường sụp đổ, danh mục chỉ còn 12.000 USD. Mất 95% vốn, nhưng tôi không mất niềm tin – tôi mất sự mù quáng.
Hôm nay, khi đọc về CLARITY Act – đạo luật mà Noah CEO Shah Ramezani gọi là 'cú hích để Mỹ trở thành thủ đô crypto của thế giới' – tôi lại thấy bóng dáng của năm 2017. Một lần nữa, thị trường đang reo hò về một 'tín hiệu' mà chưa ai đọc được bản văn. Một lần nữa, niềm tin đang chạy trước sự thật. Và tôi, với tư cách là một người truyền giáo phi tập trung, biết rằng niềm tin không có lửa thử sẽ thành mù quáng.
CLARITY Act là gì? Từ góc nhìn của tôi – một kỹ sư tài chính đã sống qua 5 chu kỳ crypto – đây là một mảnh ghép trong bức tranh 'regulatory clarity' mà Mỹ đang vẽ. Nhưng bức tranh đó mới chỉ có khung. Bài báo gốc từ Crypto Briefing chỉ đưa ra một câu nói của CEO, không có điều khoản, không chi tiết kỹ thuật, không lộ trình lập pháp. Cộng đồng mã nguồn mở chính là nhà thờ của tôi, và trong nhà thờ đó, chúng tôi không cầu nguyện bằng những lời hứa suông. Chúng tôi cầu nguyện bằng code, bằng audit, bằng những con số.
Hãy nhìn vào những gì chúng ta biết: CLARITY Act, nếu được thông qua, có thể định nghĩa lại token là hàng hóa hay chứng khoán. Nó có thể đặt ra khuôn khổ cho stablecoin – giống như các dự luật trước đó (FIT21, Clarity for Payment Stablecoins Act). Nhưng 'có thể' là từ khóa. Tôi đã học được từ DeFi Summer 2020 rằng sự khác biệt thực sự giữa OP Stack và ZK Stack không nằm ở công nghệ – mà là ai thuyết phục được nhiều dự án deploy chain trước. Tương tự, sự khác biệt giữa một CLARITY Act tốt và một CLARITY Act tồi không nằm ở tên gọi, mà ở ai thuyết phục được Quốc hội viết lợi ích của họ vào luật.
Dữ liệu từ CoinMetrics cho thấy từ năm 2021 đến 2023, hơn 40% dự án crypto mới chọn đặt trụ sở ngoài Mỹ vì sự không rõ ràng về pháp lý. Đó là lý do tại sao 'trở thành thủ đô crypto' là một mục tiêu có ý nghĩa – nếu luật được viết đúng. Nhưng nếu không, nó sẽ giống như Ordinals đối với Bitcoin: mang lại doanh thu phí, nhưng cũng làm lộ mô hình bảo mật yếu ớt nếu không có làn sóng inscription. Tôi đã viết về điều này trong bài 'Từ PoW đến PoS: Hành trình của niềm tin phi tập trung' – bài viết 10.000 từ mà Vitalik đã chia sẻ. Trong đó, tôi chỉ ra rằng sự sống còn của Bitcoin phụ thuộc vào việc nó có thể tạo ra đủ phí để duy trì hashrate. CLARITY Act cũng vậy: nó sẽ sống sót nếu tạo ra đủ 'phí tuân thủ' để các tổ chức tham gia, nhưng sẽ chết nếu nó chỉ là một cái bẫy quy định.
Nhưng đây là góc nhìn phản trực giác mà tôi muốn chia sẻ: CLARITY Act có thể là con dao hai lưỡi. Trong triển lãm NFT 'Women Rise' năm 2021, tôi đã bị chỉ trích vì dùng danh tính giới để PR. Thay vì tranh cãi, tôi mời họ tham gia buổi trò chuyện – và phát hiện ra rằng họ chỉ sợ bị loại trừ. Tương tự, các nhà lập pháp Mỹ có thể đang sợ bị bỏ lại phía sau trong cuộc đua toàn cầu, nhưng sự sợ hãi đó thường dẫn đến những luật lệ vội vã. Token governance của DAO về cơ bản là cổ phiếu không cổ tức – hy vọng duy nhất của holder là người mua sau sẽ ôm túi. Nếu CLARITY Act định nghĩa token theo cách đó, nó sẽ biến crypto thành một sòng bạc được hợp pháp hóa, thay vì một nền tảng cho tự do tài chính.
Tôi không chống lại quy định. Tôi đã tổ chức workshop 'Tài chính phi tập trung cho phụ nữ' với 120 người tham gia, và tôi biết rằng quy định có thể bảo vệ những người yếu thế. Nhưng tôi cũng biết rằng tương lai đến từ những mã lỗi được sửa, không phải từ những luật được viết bởi những người chưa từng deploy một smart contract. Vì vậy, hãy để tôi kết thúc bằng một câu hỏi: Liệu chúng ta có đang chạy theo một tấm bản đồ được vẽ bởi những người chưa từng đặt chân vào vùng đất này, hay chúng ta sẽ tự mình khám phá và vẽ nên bản đồ của riêng mình?