Ngày 14 tháng 9, Hàn Quốc sẽ làm một điều mà chưa từng làm trong lịch sử 70 năm của mình: mở cửa trở lại sàn giao dịch sau khi tiếng chuông đóng cửa vang lên. KRX — sàn chứng khoán duy nhất tại Hàn Quốc — sẽ triển khai giao dịch sau giờ cho các quỹ ETF. Nghe có vẻ kỹ thuật, nhàm chán, chỉ dành cho giới tài chính truyền thống. Nhưng nếu nhìn kỹ, đây là lời tuyên chiến trực tiếp với thế giới crypto. Một sàn chứng khoán quốc gia, được quản lý bởi chính phủ, đang cố gắng trở nên giống một sàn giao dịch tiền mã hóa hơn bao giờ hết.
Hãy nói rõ điều này: Giao dịch sau giờ không phải là công nghệ mới. Mỹ đã làm điều đó từ những năm 1970. Nhưng tại Hàn Quốc, nơi có một trong những cộng đồng giao dịch tiền mã hóa sôi động nhất hành tinh, quyết định này mang một ý nghĩa hoàn toàn khác. Đó là sự thừa nhận rằng thị trường chứng khoán truyền thống — với giờ giao dịch chỉ kéo dài 6 tiếng đồng hồ — đã trở nên lỗi thời. Và kẻ khiến nó trở nên lỗi thời chính là các sàn giao dịch crypto, nơi mà Bitcoin và Ethereum không bao giờ ngủ.
Khi tôi đọc whitepaper Bitcoin lần đầu tiên vào năm 2017, ở tuổi 17, tôi đã bị cuốn hút bởi một ý tưởng đơn giản đến kinh ngạc: tiền không cần ngân hàng để vận hành. Nhưng giờ đây, sau gần một thập kỷ quan sát ngành, tôi nhận ra rằng ý tưởng thực sự mang tính cách mạng không phải là "tiền phi tập trung" mà là "thị trường không bao giờ đóng cửa". Và đó chính là thứ mà các tổ chức tài chính truyền thống đang cố gắng sao chép.
KRX không nói thẳng rằng họ đang cạnh tranh với Upbit hay Bithumb. Nhưng thông điệp thì rõ ràng: họ muốn giành lại những nhà giao dịch đã rời bỏ thị trường chứng khoán để đến với crypto vì sự linh hoạt về thời gian. Đây là một chiến lược phòng thủ. Và đây chính là lý do vì sao tôi tin rằng việc này sẽ thay đổi cuộc chơi, không phải vì công nghệ mà vì nó phơi bày một sự thật mà cộng đồng crypto không muốn thừa nhận: sự khác biệt về thời gian giao dịch có thể là một lợi thế cạnh tranh, nhưng nó không phải là một hào sâu không thể vượt qua.
Sự thật kỹ thuật đầu tiên mà tất cả mọi người cần hiểu: giao dịch sau giờ không phải là điều khó khăn để triển khai. Giao thức giao dịch đã tồn tại. Hệ thống khớp lệnh đã tồn tại. Rào cản thực sự không phải là công nghệ mà là quy định và tâm lý thị trường. Nhưng có một vấn đề kỹ thuật mà các quỹ ETF đang phải đối mặt, và nó có thể trở thành vết nứt chí mạng: thiếu cơ chế định giá tài sản ròng theo thời gian thực (real-time NAV).
Các nhà quản lý tài sản đã cảnh báo về điều này. Nếu không có NAV thời gian thực, giá của ETF trong phiên giao dịch sau giờ có thể lệch khỏi giá trị thực của tài sản cơ bản. Trong một thị trường có thanh khoản mỏng — điều gần như chắc chắn xảy ra trong phiên giao dịch sau giờ, khi chỉ một lượng nhỏ nhà giao dịch tham gia — sự lệch giá này có thể bị thổi phồng. Điều này nghe có vẻ quen thuộc phải không? Nó giống hệt những gì xảy ra trên các sàn giao dịch phi tập trung khi thanh khoản cạn kiệt và một lệnh lớn đi qua: trượt giá (slippage).
Đây chính là điểm mù của cộng đồng crypto khi nhìn vào sự kiện này. Chúng ta thường nghĩ rằng thị trường crypto vượt trội hơn vì nó mở cửa 24/7. Nhưng sự thật là, trong một thị trường có thanh khoản thấp, việc mở cửa 24/7 không phải là lợi thế — nó là một lời nguyền. Tôi đã chứng kiến những altcoin có khối lượng giao dịch cực thấp trải qua những biến động giá 50% chỉ vì một lệnh mua vài nghìn đô la. Đó không phải là khám phá giá (price discovery), đó là trò chơi xúc xắc. Và bây giờ, khi thị trường chứng khoán truyền thống bắt đầu mở rộng thời gian giao dịch, họ sẽ đối mặt với cùng một vấn đề.
Những gì tôi thấy thú vị ở đây là cách KRX đã xử lý vấn đề này. Họ không bao gồm ETF đòn bẩy trong giao dịch sau giờ. Đây là một quyết định thận trọng, giống như một người đi bộ trên dây kéo dài một cây gậy để giữ thăng bằng. Nhưng câu hỏi lớn hơn là: liệu họ có đang tạo ra một thị trường hai cấp, nơi mà các sản phẩm phái sinh vẫn chỉ được giao dịch trong giờ hành chính? Và liệu điều này có tạo ra sự phức tạp không cần thiết cho các nhà đầu tư?
Sự phức tạp càng gia tăng khi chúng ta nhìn vào bối cảnh rộng hơn. Hàn Quốc là một trong những thị trường crypto lớn nhất thế giới. Upbit và Bithumb, hai sàn giao dịch lớn nhất, thường xuyên nằm trong top các sàn giao dịch toàn cầu về khối lượng giao dịch. Nhưng họ cũng phải đối mặt với một thực tế mà nhiều người trong cộng đồng crypto không muốn nói đến: các sàn giao dịch tập trung như Upbit là một phần của hệ thống tài chính truyền thống, dù họ có muốn hay không. Họ tuân theo các quy định chống rửa tiền. Họ phải báo cáo cho cơ quan quản lý. Họ không thể hoạt động bên ngoài hệ thống. Và khi KRX mở rộng thời gian giao dịch, họ đang làm giảm một trong những lợi thế lớn nhất của các sàn giao dịch này.
Nhưng — và đây là điểm mấu chốt — tôi không cho rằng các nhà đầu tư crypto sẽ đổ xô trở lại thị trường chứng khoán chỉ vì ETF có thể giao dịch sau giờ. Lý do tại sao mọi người giao dịch crypto không chỉ là vì thời gian. Họ đến vì tiềm năng tăng trưởng, vì sự độc lập khỏi hệ thống tài chính, vì bản chất toàn cầu của tài sản kỹ thuật số. Một ETF truyền thống — dù có giao dịch sau giờ hay không — vẫn là một sản phẩm của hệ thống tài chính truyền thống. Nó vẫn có giới hạn về thời gian thanh toán. Nó vẫn phụ thuộc vào các tổ chức lưu ký. Nó vẫn nằm trong khuôn khổ quy định. Những người tin vào triết lý phi tập trung sẽ không rời bỏ crypto chỉ vì sàn chứng khoán mở cửa lâu hơn vài giờ.
Tuy nhiên, tôi tin rằng có một nhóm người sẽ bị ảnh hưởng: đó là những nhà giao dịch ngắn hạn, những người chỉ quan tâm đến sự tiện lợi và tốc độ. Với họ, thời gian giao dịch dài hơn có nghĩa là có nhiều cơ hội hơn để phản ứng với tin tức, để thoát khỏi một vị thế, để tận dụng biến động giá. Và nếu KRX thành công trong việc thu hút nhóm này, thì điều đó sẽ đặt ra một câu hỏi lớn cho các sàn giao dịch crypto Hàn Quốc: liệu "giao dịch 24/7" có còn là một lợi thế cạnh tranh đủ mạnh để giữ chân người dùng?
Nhìn xa hơn, tôi thấy đây là một phần của một xu hướng lớn hơn nhiều. Trên khắp thế giới, các sàn giao dịch truyền thống đang vật lộn với câu hỏi làm thế nào để thích ứng với kỷ nguyên mà tiền mã hóa đã thay đổi kỳ vọng của người dùng về thị trường tài chính. Hội đồng SCARD tại Mỹ đang thảo luận về việc mở rộng giao dịch cổ phiếu sang 24 giờ. Sàn giao dịch Tokyo cũng đang xem xét các động thái tương tự. Câu hỏi không còn là "liệu thị trường có nên mở cửa 24/7 hay không" mà là "khi nào" và "ở đâu" — và Hàn Quốc vừa trở thành một trong những quốc gia tiên phong.
Điều này làm tôi nhớ đến một trong những lý do ban đầu khiến tôi bị cuốn hút bởi Bitcoin: ý tưởng về một hệ thống tiền tệ không bị kiểm soát bởi bất kỳ chính phủ nào. Nhưng sau gần một thập kỷ quan sát ngành, tôi nhận ra rằng tiền mã hóa không thực sự thách thức hệ thống tài chính truyền thống ở khía cạnh công nghệ. Nó thách thức họ ở khía cạnh văn hóa. Nó thay đổi cách con người nghĩ về tiền bạc, về giao dịch, về quyền sở hữu. Và khi bạn thay đổi văn hóa, hệ thống cũ buộc phải thích nghi — không phải vì họ muốn, mà vì họ không có lựa chọn.
KRX đang thích nghi. Họ đang chứng minh rằng khi một hệ thống lâu đời đối mặt với một thách thức hiện sinh, nó không gục ngã — nó thay đổi. Điều này có ý nghĩa gì đối với cộng đồng crypto? Nó có nghĩa là chúng ta không còn có thể dựa vào sự khác biệt về thời gian giao dịch như một điểm bán hàng độc nhất. Nó có nghĩa là các sàn giao dịch phi tập trung và tập trung cần phải tìm những lợi thế cạnh tranh mới. Và nó có nghĩa là cuộc chơi đang trở nên thú vị hơn nhiều.
Trong một thế giới nơi mọi thứ trở nên nhanh hơn, phẳng hơn và kết nối hơn, khái niệm về một thị trường nghỉ ngơi trở nên vô lý. KRX hiểu điều này. Và khi ngày 14 tháng 9 đến, chúng ta sẽ chứng kiến một khoảnh khắc hiếm hoi: thế giới tài chính truyền thống sẽ bước một bước về phía thế giới crypto, không phải vì họ tin vào triết lý phi tập trung, mà bởi vì họ không có lựa chọn nào khác. Câu hỏi tiếp theo dành cho chúng ta: khi ranh giới giữa hai thế giới ngày càng mờ nhạt, liệu "phi tập trung" có còn là một đặc điểm khác biệt hay chỉ là một lựa chọn thiết kế giữa nhiều lựa chọn? Một thị trường không bao giờ ngủ nhưng vẫn do một thực thể trung tâm kiểm soát — như KRX đang hướng đến — có thực sự khác biệt so với một sàn giao dịch crypto tập trung? Khi chúng ta chạy đua để trở nên giống nhau, ai là người chiến thắng thực sự — sàn chứng khoán trở nên giống sàn crypto, hay sàn crypto trở nên giống sàn chứng khoán? Và trên hành trình này, điều gì sẽ bị bỏ lại phía sau?