Thế hệ Z và ETF: Cuộc cách mạng thầm lặng hay sự thoái lui của lý tưởng phi tập trung?

Khi tôi còn là sinh viên Đại học Denver năm 2017, tôi đã dồn hết học bổng 2.000 USD vào ETH và OmiseGo, tin rằng mình đang mở cánh cửa đến một tương lai tài chính phi tập trung. Nhưng hôm nay, dữ liệu từ Binance Research cho thấy một thế hệ khác – Gen Z – đang chọn một con đường hoàn toàn khác: họ mua ETF. Vào tháng 8 năm 2025, báo cáo tiết lộ rằng các nhà đầu tư thuộc thế hệ Z đang dần chuyển dịch sang các công cụ phân bổ tài sản dài hạn như ETF, với tần suất giao dịch thấp hơn và mức độ ưa thích đòn bẩy yếu hơn so với Millennials, Gen X và Baby Boomers. Liệu đây là tín hiệu của sự trưởng thành, hay một lời từ bỏ lý tưởng mà chúng ta từng theo đuổi? Hãy đặt bối cảnh: thị trường crypto đang trong giai đoạn giảm sâu, và những người trẻ – những người được cho là sẽ dẫn dắt cuộc cách mạng phi tập trung – lại quay lưng với các tài sản rủi ro cao. Dữ liệu cho thấy, tính đến đầu tháng 8, ETF chiếm 25% khối lượng giao dịch cổ phiếu trong số người dùng Gen Z. Vào tháng 7, tỷ lệ dòng vốn ròng vào ETF của Gen Z đạt 21,9%, tăng từ 18,5% vào tháng 6; trong cùng kỳ, tỷ lệ đầu tư vào cổ phiếu riêng lẻ giảm từ 77% xuống 74,2%. Điều này không chỉ là một xu hướng nhất thời – nó phản ánh một sự thay đổi sâu sắc trong tư duy tài chính của một thế hệ vốn được mệnh danh là 'kỹ thuật số'. Nhưng liệu sự thay đổi này có phải là một bước lùi so với tầm nhìn của những người như tôi, những người từng đặt cược vào sự phân quyền và tự do tài chính? Phân tích sâu hơn từ Binance cho thấy Gen Z giao dịch ít hơn ở tất cả các loại tài sản – cổ phiếu trực tiếp, cổ phiếu token hóa và hợp đồng vĩnh viễn tài chính truyền thống. Cụ thể, tài khoản hợp đồng vĩnh viễn của Gen Z có trung bình 13 giao dịch mỗi tháng, thấp hơn so với 17 giao dịch của Millennials và 16,5 giao dịch của Gen X. Trong số các tài khoản cổ phiếu trực tiếp, 22% người dùng Gen Z chưa bao giờ bán một cổ phiếu nào, so với 19% của Gen X và 9% của Baby Boomers. Các tài sản có giá trị mua tích lũy cao nhất trong số các tài khoản Gen Z mua nhưng không bán bao gồm Broadcom, Tesla và Schwab U.S. Dividend Equity ETF. Điều này cho thấy một thái độ 'mua và giữ' cực đoan, gần như là một dạng 'HODL' nhưng dành cho tài chính truyền thống. Về mặt sản phẩm đòn bẩy, Gen Z thể hiện mức độ ưa thích rủi ro thấp hơn: 88,2% tài khoản hợp đồng vĩnh viễn của họ chưa bao giờ giao dịch ETF có đòn bẩy hoặc ETF đảo ngược, cao hơn 84,5% của Millennials và 85,9% của Gen X. Nếu nhìn vào những con số này, có thể dễ dàng kết luận rằng Gen Z đang trở nên thận trọng, thậm chí là bảo thủ. Nhưng tôi cho rằng điều này cần được nhìn nhận từ một góc độ khác – góc độ của sự sinh tồn trong một thế giới đầy biến động. Đây là lúc tôi muốn đưa ra một góc nhìn phản trực giác. Thay vì coi việc Gen Z chuyển sang ETF là một sự từ bỏ lý tưởng phi tập trung, hãy nhìn nhận nó như một sự thích nghi thông minh. Trong bối cảnh lạm phát, bất ổn địa chính trị và sự sụp đổ của nhiều dự án crypto, việc tìm kiếm sự ổn định là một phản ứng tự nhiên. Nhưng điều thú vị là thị trường cổ phiếu token hóa vẫn đang mở rộng. Dữ liệu cho thấy bStocks của Binance gần đây đã vượt qua xStocks của Kraken, trở thành nền tảng phát hành cổ phiếu token hóa lớn thứ hai toàn cầu, với Ondo Finance dẫn đầu khoảng 972 triệu USD giá trị cổ phiếu token hóa, tiếp theo là xStocks (611 triệu USD) và bStocks (580 triệu USD). Điều này cho thấy Gen Z không từ bỏ blockchain – họ đang sử dụng nó như một lớp hạ tầng để tiếp cận các tài sản truyền thống một cách hiệu quả hơn. Họ đang tạo ra một cầu nối giữa hai thế giới, chứ không phải chọn một bên. Đây chính là sự trưởng thành của thị trường: khi lý tưởng gặp thực tế, và khi sự sống còn trở thành ưu tiên hàng đầu. Cuối cùng, tôi tin rằng thế hệ Z đang viết lại câu chuyện về đầu tư. Họ không cần phải chọn giữa ETF và crypto; họ đang xây dựng một hệ sinh thái lai, nơi tính phi tập trung của blockchain phục vụ cho nhu cầu ổn định của tài chính truyền thống. Khi nhìn vào những con số này, tôi nhớ lại cảm giác năm 2017, khi tôi tin rằng blockchain sẽ thay thế mọi thứ. Nhưng hôm nay, tôi thấy một sự thật sâu sắc hơn: công nghệ không thay thế; nó tích hợp. Và câu hỏi thực sự không phải là liệu Gen Z có từ bỏ crypto hay không, mà là liệu chúng ta có đủ can đảm để nhìn thấy sự chuyển đổi này như một bước tiến, chứ không phải một sự thoái lui?