Justin Mateen đổ 2 triệu USD vào American Bitcoin: Cá cược tài chính hay màn kịch tâm lý?

Người ta nói Tinder là nơi khó tìm thấy sự thật nhất. Còn tôi nói, thị trường crypto là nơi khó tìm thấy một câu chuyện trung thực nhất. Justin Mateen, đồng sáng lập Tinder, vừa chi gần 2 triệu USD để mua cổ phiếu của American Bitcoin. Con số với một cá nhân không hề nhỏ. Nhưng nếu so với dòng vốn tổ chức đang chảy vào bitcoin, nó chỉ như một giọt nước trong hồ. Vậy vì sao một người từng tạo ra ứng dụng hẹn hò phổ biến nhất hành tinh lại chọn một công ty đào bitcoin đang lỗ để đặt niềm tin? Đây không phải một tin tức kinh doanh đơn thuần. Đây là một tín hiệu tâm lý mà cả thị trường đang phát, nhưng ít người nghe ra. American Bitcoin – cái tên mang đầy khát vọng quốc gia. Nó không phải là một giao thức DeFi, không phải một layer 2 với đám sequencer phi tập trung mà các dự án vẫn vẽ ra từ hai năm nay. Nó là một công ty cổ phần hoạt động trong lĩnh vực khai thác bitcoin, cùng nhóm với Marathon Digital, Riot Platforms, hay CleanSpark. Công việc của nó, hiểu đơn giản, là dùng máy đào để biến điện năng thành bitcoin. Nghe thật đơn giản, nhưng câu chuyện “American Bitcoin” không dừng ở điện năng. Nó gợi lên hình ảnh một nước Mỹ vĩ đại dẫn đầu cuộc đua tài sản số. Nó gợi lên câu chuyện về những kỹ sư, về nguồn năng lượng rẻ, về một công ty cờ đỏ sao trắng trong thế giới blockchain. Câu chuyện ấy đẹp, nhưng chỉ đẹp khi giá bitcoin đi lên. Và Justin Mateen đến vào lúc công ty được báo lỗ. Mua cổ phiếu của một công ty đang thua lỗ là điều bất thường. Trừ khi người mua nhìn thấy một tầng tầng lớp lớp ý nghĩa mà báo cáo tài chính không phản ánh. Tôi từng chứng kiến hàng trăm dự án token có mã nguồn sạch sẽ, nhưng không có một người dùng thật sự. Tôi cũng từng gặp những công ty không hề có blockchain, vẫn huy động được cả trăm triệu chỉ nhờ cái tên của một nhà sáng lập nổi tiếng. Ranh giới giữa hai thế giới này, xin thưa, không nằm ở kỹ thuật. Nó nằm ở niềm tin. Thị trường không mua tài sản, nó mua câu chuyện mà tài sản đó gánh trên lưng. Nhìn vào bối cảnh rộng hơn, đây là thời điểm mà các quỹ đầu tư lớn như BlackRock đã bước chân vào bitcoin, các chính trị gia Mỹ bắt đầu nói về dự trữ bitcoin chiến lược, và những cái tên như MicroStrategy trở thành biểu tượng của “kho bạc bitcoin”. Giữa một thị trường tăng đầy phấn khích, việc một người nổi tiếng mua cổ phiếu của một công ty tên là “American Bitcoin” nghe như một mảnh ghép hoàn hảo. Nó cho công chúng câu chuyện về sự hợp pháp, về lòng yêu nước, về sự tham gia của giới tinh hoa công nghệ. Nhưng chính sự hoàn hảo đó khiến tôi nghi ngờ. Những câu chuyện quá hoàn hảo thường được dựng lên để che giấu sự thiếu sót trong số liệu. Nói về kỹ thuật: ở đây không có hợp đồng thông minh để audit, không có mã nguồn mở để kiểm tra, không có TVL để đo lường. Chỉ có một bảng cân đối kế toán, một đội ngũ vận hành, và một giấc mơ mang tên Bitcoin. Khác với MicroStrategy – công ty nổi tiếng với chiến lược ôm bitcoin vào kho bạc – American Bitcoin thuộc mảng khai thác. Điều này nghĩa là lợi nhuận của nó bị chèn giữa hai lực lượng: giá bitcoin và chi phí vận hành. Khi giá bitcoin tăng, các công ty khai thác được hưởng lợi kép. Nhưng khi giá điều chỉnh, những công ty có chi phí cao sẽ chịu áp lực lớn nhất. Mua cổ phiếu của một công ty khai thác đang lỗ, vì vậy, là một ván cược vào giá bitcoin, nhưng đồng thời cũng là một ván cược vào khả năng quản trị chi phí của ban lãnh đạo. Và với một người nổi tiếng như Justin Mateen, ván cược đó còn là một ván cược vào danh tiếng của chính anh ta. Tôi đã từng đọc mã nguồn của nhiều giao thức DeFi có TVL hàng trăm triệu nhưng oracle feed của chúng chậm như rùa bò. Những giao thức đó vẫn được định giá hàng tỷ USD chỉ vì câu chuyện “phi tập trung”. Trong khi đó, American Bitcoin, một công ty khai thác bitcoin, lại có một thứ mà các giao thức phi tập trung không có: một bộ máy pháp lý rõ ràng. Nhưng rõ ràng về pháp lý không có nghĩa là rõ ràng về lợi nhuận. Quyền sở hữu cổ phần không phải là một cái máy in tiền. Nó chỉ là một tờ giấy hứa hẹn, và tờ giấy đó sẽ trở nên vô nghĩa nếu công ty không thể tạo ra giá trị thực. Nếu tôi phân tích bằng lăng kính tâm lý thị trường, tôi sẽ nhìn vào thời điểm. Vì sao anh ta không mua bitcoin trực tiếp? Vì sao lại là cổ phiếu? Một khả năng rất rõ ràng: cổ phiếu là một kênh đầu tư được quản lý bởi SEC, được khung pháp lý ôm ấp. Trong khi đó, bitcoin và token vẫn đang bơi trong vùng xám. Mua cổ phiếu của một công ty bitcoin giúp anh ta có được câu chuyện “bitcoin”, nhưng lại đứng trên nền tảng pháp lý vững chắc. Một cách sạch sẽ để kể với công chúng rằng: “Tôi không chơi trò chơi phi pháp. Tôi đầu tư qua thị trường chứng khoán Mỹ.” Khi một câu chuyện đủ hấp dẫn, các con số chỉ trở thành phông nền. Nhưng câu chuyện này không chỉ hấp dẫn ở sự hợp pháp, nó hấp dẫn ở sự gắn kết với quốc gia. “American Bitcoin” nghe như một tuyên ngôn. Một công ty Mỹ nắm giữ vàng kỹ thuật số của người Mỹ. Nhưng hãy bình tĩnh. Lật ngược vấn đề một chút. Tin này đang được giới truyền thông crypto thổi phồng như một sự kiện tổ chức lớn. Nhưng 2 triệu USD là một khoản tiền quá nhỏ so với vốn hóa của bất kỳ công ty đại chúng nào. Nó không đủ để thay đổi cục diện kinh doanh. Nó không đủ để mua một nông trại đào coin mới. Nó chỉ đủ để tạo ra một cú hích truyền thông. Và ai cần truyền thông nhất? Một công ty đang lỗ, một công ty đang muốn xây dựng hình ảnh “quốc gia”, một công ty cần niềm tin từ công chúng. Hãy nhìn vào những ICO năm 2017: những người nổi tiếng bước vào dự án, giá token tăng, rồi những người nổi tiếng bước ra. Câu chuyện vẫn tiếp tục, nhưng những người mua cuối cùng lại ngậm trái đắng. Tôi đã đưa cảnh báo về trò chơi này từ trước mùa đông 2022, khi Terra sụp đổ. Tôi nhận ra rằng trong crypto, niềm tin không phải là thứ dư thừa – nó chính là đơn vị thanh khoản cuối cùng. Nhưng niềm tin của ai và được đặt cược bằng cái giá nào mới là vấn đề. Ở một góc nhìn khác, Justin Mateen không phải là một nhà đầu tư tổ chức. Anh ta là một người nổi tiếng trong ngành công nghệ. Và những người nổi tiếng, khi xây dựng thương hiệu cá nhân, đôi khi chấp nhận những khoản đầu tư không quá lớn để đổi lấy một chỗ đứng trong một câu chuyện mới. Việc mua cổ phiếu American Bitcoin có thể chỉ là một bước đi để anh ta ghi dấu tên tuổi trong cuộc chơi bitcoin thế hệ mới. Không có gì sai với điều đó. Nhưng hãy thành thật mà nói: nó không tạo ra thêm bất kỳ một satoshi nào cho mạng lưới. Nó không cải thiện hiệu suất của bất kỳ máy đào nào. Nó chỉ làm cho câu chuyện thêm phần thú vị. Và trong một thị trường tăng như hiện tại, nơi mọi người đang chạy theo FOMO, một mẩu tin như thế có thể khiến các nhà đầu tư nhỏ lẻ nghĩ rằng có một “cá mập” đang vào cuộc. Điều khiến tôi khó chịu là việc chúng ta luôn gán cho người giàu sự thông minh. Nhưng sự giàu có không phải lúc nào cũng đi kèm với tầm nhìn. Tinder không cần bitcoin để trở thành Tinder. Justin Mateen không cần American Bitcoin để chứng minh bản lĩnh kinh doanh. Vậy nếu không vì lý do tài chính, thì vì lý do tâm lý. Anh ta có thể đang tìm kiếm một câu chuyện hoành tráng để gắn tên tuổi mình vào, giống như nhiều tỷ phú khác đang mua lá cờ của ngành công nghiệp mới. Nhưng khi bạn mua một cổ phiếu của công ty khai thác, bạn đang mua rủi ro vận hành, rủi ro chi phí, rủi ro khó khăn về kỹ thuật. Bạn không chỉ mua một câu chuyện. Hãy nhìn vào thực tế: các công ty khai thác bitcoin đang chịu áp lực khủng khiếp về biên lợi nhuận. Người ta có thể kể câu chuyện về “cơn sốt vàng kỹ thuật số”, nhưng những người bán cuốc và xẻng – tức các công ty khai thác – đôi khi không kiếm được nhiều tiền hơn những người đào vàng. Chi phí điện, chi phí bảo trì, sự cạnh tranh khốc liệt về độ khó mạng, tất cả tạo thành một bài toán khó. Nếu giá bitcoin đi ngang, nhiều công ty khai thác sẽ chết. Nếu giá bitcoin giảm nhẹ, họ sẽ chết nhanh hơn. Và khi một công ty có tên “American Bitcoin” đang thua lỗ, việc một người nổi tiếng mua vào chỉ có thể được giải thích bởi một trong hai điều: hoặc anh ta biết một thông tin nội bộ mà thị trường chưa biết, hoặc anh ta đang mua một màn kịch. Trong cả hai trường hợp, nhà đầu tư nhỏ lẻ không nên vội nhảy theo. Tôi thường nói với các bạn trong workshop của mình: hãy tách bạch câu chuyện và sự thật. Mã nguồn là một phần của sự thật. Bảng cân đối kế toán là một phần của sự thật. Dòng tiền là sự thật. Nhưng khi một câu chuyện quá hấp dẫn, con người ta có xu hướng quên đi sự thật. Họ nhìn vào “Justin Mateen” và nghĩ đến “thành công”. Họ nhìn vào “American Bitcoin” và nghĩ đến “quốc gia”. Họ quên mất rằng một công ty đang lỗ có thể vẫn lỗ sau khi Justin Mateen mua vào. Họ quên mất rằng cổ phiếu không phải là một token để meme, nó là một yêu cầu về lợi nhuận. Và một công ty không có lợi nhuận sẽ không thể nuôi sống câu chuyện mãi mãi. Cuối cùng, tôi không quan tâm đến việc Justin Mateen sẽ lời hay lỗ trong khoản đầu tư này. Tôi quan tâm đến việc đám đông sẽ phản ứng ra sao. Liệu họ sẽ coi đây là một tín hiệu để bắt chước, hay là một dấu hiệu để tránh xa? Liệu họ có nhìn thấy sự thật rằng một người nổi tiếng mua cổ phiếu không tạo ra bất kỳ thay đổi nào trong hoạt động khai thác của công ty? Liệu họ có đặt câu hỏi vì sao một công ty tốt lại cần một người nổi tiếng để thu hút sự chú ý? Trong thế giới blockchain, điều duy nhất chắc chắn là sự không chắc chắn. Nhưng có một điều luôn đúng: giá của câu chuyện cuối cùng sẽ được trả bởi những người tin vào nó mà không kiểm chứng. Và trong một thị trường đang tăng, nơi tiếng nói của sự hoài nghi bị nhấn chìm bởi tiếng hò reo của FOMO, một bài học cũ vẫn còn nguyên giá trị: hãy mua sự thật, đừng mua câu chuyện. Nếu bạn muốn hỏi tôi rằng American Bitcoin có phải là một khoản đầu tư tốt không, tôi sẽ hỏi lại bạn: bạn đang đầu tư vào công ty, hay đang đầu tư vào cái tên? Nếu bạn đang đầu tư vào cái tên, thì 2 triệu USD của Justin Mateen đã được đền đáp xứng đáng.